کریزوبریل یک کانی آلومینات بریلیوم با فرمول شیمیایی BeAl₂O₄ است که در سیستم بلوری ارتورومبیک متبلور میشود و دارای سختی ۸.۵ در مقیاس موهس است، که آن را به یکی از سختترین کانیهای طبیعی تبدیل میکند.
- پدیده (Chatoyancy)
یکی از ویژگیهای برجسته کریزوبریل ، پدیده نوری به نام Chatoyancy است که در آن، نور بازتابی از سطح سنگ بهصورت یک خط روشن و متحرک ظاهر میشود. این اثر نوری به دلیل وجود شمولهای روتیل (TiO₂) بهصورت الیاف سوزنیشکل در ساختار کریستالی سنگ ایجاد میشود. هنگامی که سنگ بهصورت دامله تراش داده میشود، این شمولها در راستای محور c سنگ قرار میگیرند و باعث ایجاد خط نوری مشابه به چشم گربه میشوند.
- انواع کریزوبریل
کریزوبریل در انواع مختلفی یافت میشود:
کریزوبریل معمولی: بدون پدیده چاتویانسی یا تغییر رنگ.
چشمگربهای (Cymophane): دارای پدیده Chatoyancy که به آن “چشمگربهای” میگویند.
- ویژگیهای اپتیکی و فیزیکی
- رنگ: از زرد مایل به سبز تا قهوهای مایل به سبز متغیر است.
- شاخص شکست نور**: بین ۱.۷۴۵ تا ۱.۷۵۴.
- شفافیت: از شفاف تا نیمهشفاف.
- شکستگی: کونکوییدال تا نامنظم.
- وزن مخصوص:بین ۳.۵ تا ۳.۸۴.
- پراکندگی و کاربرد
کریزوبریل در فرآیندهای پگماتیتی تشکیل میشود و در مناطقی مانند برزیل، سریلانکا و موزامبیک یافت میشود. این سنگ بهدلیل سختی بالا و زیبایی نوری، در جواهرسازی مورد استفاده قرار میگیرد.
منبع: GIA.edu, landing.rauantiques.com