افغانیت بدخشان

افغانیت با اندازه و کیفیت استثنایی از بدخشان، افغانستان

افغانستان از دیرباز به عنوان منبعی برای گوهرهای استثنایی مانند لاجورد، تورمالین، زمرد، یاقوت، اسپینل و بسیاری گوهر دیگر شناخته شده است. افزون بر این گوهرهای کلاسیک، افغانستان منبعی برای بسیاری از سنگ‌های کمیاب کلکسیونی نظیر ویروننیت، باستنست، دیاسپور بنفش، سودالیت و گونه‌ی تنبرسنت آن یعنی هکمانیت نیز می‌باشد. یکی از این کانی‌های کمیاب کلکسیونی، افغانیت است؛ یک سیلیکات هیدراته و عضوی از گروه کانی‌های کانکرینیت، با فرمول شیمیایی پیچیده‌ی (Na,Ca,K)₈(Si,Al)₁₂O₂₄(SO₄,Cl,CO₃)₃ • H₂O. این کانی نخستین بار در سال ۱۹۶۸ از معدن مشهور لاجورد سرسنگ در ولایت بدخشان افغانستان معرفی شد افغانیت به صورت بلورهای سه‌گوش با رنگ‌های سفید تا آبی تیره تشکیل می‌شود و به ندرت دارای کیفیت جواهرسنگی است؛ بنابراین، نمونه‌های تراش‌خورده‌ی آن در ابعاد و تعداد محدود گزارش شده‌اند.

در ژانویه ۲۰۲۴، مؤسسه‌ی گوهرشناسی سوئیس (SSEF) مجموعه‌ای برجسته از حدود ۴۰ عدد افغانیت تراش‌خورده، همراه با مقادیر بیشتری از نمونه‌های خام، را برای آزمایش دریافت کرد. این نمونه‌ها که منشأشان معدن سرسنگ است. این سنگ‌ها دارای طیف رنگی جذابی از آبی روشن و آبی متمایل به سبز تا آبی درخشان و شفافیت و اندازه‌ی استثنایی بودند. بزرگ‌ترین سنگ تراش‌خورده در این مجموعه، ۴.۲ قیراط وزن داشت و ابعادی برابر با ۱۳.۹ × ۹.۳ × ۴.۹ میلی‌متر، که بیش از دو برابر بزرگ‌ترین افغانیت تراش‌خورده‌ی پیش‌تر گزارش شده در متون علمی (۱.۹۱ قیراط) بود. این نمونه‌ها شامل تعداد اندکی ناخالصی بودند که عمدتاً به صورت شکاف‌های اولیه‌ی شکستگی و دربردارنده‌های سیال مشاهده شد. نمونه‌ها پلئوکرویی (چندرنگی) متوسط تا مشخصی را از تقریباً بی‌رنگ تا آبی نشان می‌دادند که شدت آن به میزان اشباع رنگی نمونه وابسته بود. آزمایش کُنوسکوپی، ماهیت آنیزوتروپیک و تک‌محوری آن‌ها را آشکار کرد و شاخص‌های شکست نور (RI) در بازه‌ی ۱.۵۲۰ (nω) تا ۱.۵۳۰ (nε) با دوشکستی مثبت حدود +۰.۰۰۶ قرار داشتند؛ مقادیری که با داده‌های گزارش‌شده پیشین مطابقت دارند.

تمامی نمونه‌های مورد مطالعه دارای فلوئورسانس نارنجی قوی تحت تابش فرابنفش موج بلند و واکنش نارنجی مایل به قرمز ضعیف‌تر تحت تابش فرابنفش موج کوتاه بودند. هیچ‌گونه فتوکرومیسم (تغییر رنگ نوری) در این نمونه‌ها مشاهده نشد.        آنالیز شیمیایی به روش EDXRF عناصر اصلی سدیم (Na)، آلومینیوم (Al)، سیلیسیم (Si)، کلسیم (Ca)، گوگرد (S) و کلر (Cl) را نشان داد، همراه با مقادیر جزیی کلر و آثار عناصر منگنز (Mn)، آهن (Fe)، روبیدیم (Rb)، استرونسیم (Sr) و باریم (Ba). این داده‌ها در ترکیب با طیف‌سنجی رامان، هویت این نمونه‌ها را به عنوان افغانیت تأیید کردند. علاوه بر این، طیف‌های جذب مادون قرمز تبدیل فوریه (FTIR) و طیف‌های جذب فرابنفش-مرئی (UV-Vis) ویژگی‌هایی را نشان دادند که با مشخصات افغانیت مطابقت داشتند.

چنان که در دیگر یافته‌های اخیر از این منطقه از افغانستان مشاهده شده (برای نمونه سودالیت زرد تا نارنجی که در همین شماره توصیف شده است)، به نظر می‌رسد استخراج فعال در منطقه‌ی سرسنگ در سال‌های اخیر به تولید مواد جواهری جدید و قابل توجهی منجر شده است.

افغانیت بدخشان

افغانیت با اندازه و کیفیت استثنایی از بدخشان، افغانستان

افغانستان از دیرباز به عنوان منبعی برای گوهرهای استثنایی مانند لاجورد، تورمالین، زمرد، یاقوت، اسپینل و بسیاری گوهر دیگر شناخته شده است. افزون بر این گوهرهای کلاسیک، افغانستان منبعی برای بسیاری از سنگ‌های کمیاب کلکسیونی نظیر ویروننیت، باستنست، دیاسپور بنفش، سودالیت و گونه‌ی تنبرسنت آن یعنی هکمانیت نیز می‌باشد. یکی از این کانی‌های کمیاب کلکسیونی، افغانیت است؛ یک سیلیکات هیدراته و عضوی از گروه کانی‌های کانکرینیت، با فرمول شیمیایی پیچیده‌ی (Na,Ca,K)₈(Si,Al)₁₂O₂₄(SO₄,Cl,CO₃)₃ • H₂O. این کانی نخستین بار در سال ۱۹۶۸ از معدن مشهور لاجورد سرسنگ در ولایت بدخشان افغانستان معرفی شد افغانیت به صورت بلورهای سه‌گوش با رنگ‌های سفید تا آبی تیره تشکیل می‌شود و به ندرت دارای کیفیت جواهرسنگی است؛ بنابراین، نمونه‌های تراش‌خورده‌ی آن در ابعاد و تعداد محدود گزارش شده‌اند.

در ژانویه ۲۰۲۴، مؤسسه‌ی گوهرشناسی سوئیس (SSEF) مجموعه‌ای برجسته از حدود ۴۰ عدد افغانیت تراش‌خورده، همراه با مقادیر بیشتری از نمونه‌های خام، را برای آزمایش دریافت کرد. این نمونه‌ها که منشأشان معدن سرسنگ است. این سنگ‌ها دارای طیف رنگی جذابی از آبی روشن و آبی متمایل به سبز تا آبی درخشان و شفافیت و اندازه‌ی استثنایی بودند. بزرگ‌ترین سنگ تراش‌خورده در این مجموعه، ۴.۲ قیراط وزن داشت و ابعادی برابر با ۱۳.۹ × ۹.۳ × ۴.۹ میلی‌متر، که بیش از دو برابر بزرگ‌ترین افغانیت تراش‌خورده‌ی پیش‌تر گزارش شده در متون علمی (۱.۹۱ قیراط) بود. این نمونه‌ها شامل تعداد اندکی ناخالصی بودند که عمدتاً به صورت شکاف‌های اولیه‌ی شکستگی و دربردارنده‌های سیال مشاهده شد. نمونه‌ها پلئوکرویی (چندرنگی) متوسط تا مشخصی را از تقریباً بی‌رنگ تا آبی نشان می‌دادند که شدت آن به میزان اشباع رنگی نمونه وابسته بود. آزمایش کُنوسکوپی، ماهیت آنیزوتروپیک و تک‌محوری آن‌ها را آشکار کرد و شاخص‌های شکست نور (RI) در بازه‌ی ۱.۵۲۰ (nω) تا ۱.۵۳۰ (nε) با دوشکستی مثبت حدود +۰.۰۰۶ قرار داشتند؛ مقادیری که با داده‌های گزارش‌شده پیشین مطابقت دارند.

تمامی نمونه‌های مورد مطالعه دارای فلوئورسانس نارنجی قوی تحت تابش فرابنفش موج بلند و واکنش نارنجی مایل به قرمز ضعیف‌تر تحت تابش فرابنفش موج کوتاه بودند. هیچ‌گونه فتوکرومیسم (تغییر رنگ نوری) در این نمونه‌ها مشاهده نشد.        آنالیز شیمیایی به روش EDXRF عناصر اصلی سدیم (Na)، آلومینیوم (Al)، سیلیسیم (Si)، کلسیم (Ca)، گوگرد (S) و کلر (Cl) را نشان داد، همراه با مقادیر جزیی کلر و آثار عناصر منگنز (Mn)، آهن (Fe)، روبیدیم (Rb)، استرونسیم (Sr) و باریم (Ba). این داده‌ها در ترکیب با طیف‌سنجی رامان، هویت این نمونه‌ها را به عنوان افغانیت تأیید کردند. علاوه بر این، طیف‌های جذب مادون قرمز تبدیل فوریه (FTIR) و طیف‌های جذب فرابنفش-مرئی (UV-Vis) ویژگی‌هایی را نشان دادند که با مشخصات افغانیت مطابقت داشتند.

چنان که در دیگر یافته‌های اخیر از این منطقه از افغانستان مشاهده شده (برای نمونه سودالیت زرد تا نارنجی که در همین شماره توصیف شده است)، به نظر می‌رسد استخراج فعال در منطقه‌ی سرسنگ در سال‌های اخیر به تولید مواد جواهری جدید و قابل توجهی منجر شده است.